یکی از ویژگیهای شهر کابل در روزگار گذشته، شکلگیری رستههای تجارتی و پیشهوری بر بنیاد حرفهها و فعالیتهای اقتصادی بود. در بخشهای مختلف شهر، پیشهوران و بازرگانانی که به یک حرفه اشتغال داشتند، در یک محدوده گرد هم میآمدند و دکانها و کارگاههای خود را در کنار یکدیگر برپا میکردند. این شیوه که در بسیاری از شهرهای قدیمی آسیا رواج داشت، سبب میشد هر حرفه جایگاه مشخصی در ساختار اقتصادی و اجتماعی شهر پیدا کند.
رستهٔ بزازی، آهنگری، مسگری و زرگری و غیره رستههای
شناختهشدهٔ کابل قدیم بودند. در این رستهها، پیشهوران به تولید، ترمیم و فروش
کالاهای مربوط به حرفهٔ خود میپرداختند و هر بخش، با توجه به نوع فعالیتش،
مشتریان و شیوهٔ کاری مشخصی داشت. نزدیکی دکانهای همپیشهگان، زمینهٔ دادوستد،
انتقال تجربه و آموختن فنون پیشهوری را فراهم میکرد. از همین رو، رستهها در
کنار نقش اقتصادی، در شکلگیری روابط اجتماعی میان کسبهکاران و خانوادههای آنان
نیز سهم داشتند.
در ساختار بازارهای کابل، هر رسته بخشی از
نیازهای روزمرهٔ مردم را تأمین میکرد. آهنگران ابزار و وسایل فلزی میساختند و
ترمیم میکردند؛ مسگران با ظروف و ابزار مسی سروکار داشتند؛ زرگران به ساخت و فروش
زیورآلات میپرداختند و بزازیها انواع پارچه و پوشاک را عرضه میکردند. این تقسیمبندی
حرفهای، چهرهٔ بازار را شکل میداد و به مردم امکان میداد برای خرید یا سفارش
کالای مورد نیاز خود، به بخش مشخصی از شهر مراجعه کنند.
رستهها را باید بخشی از نظام سنتی تولید و
تجارت در کابل قدیم دانست؛ نظامی که در آن دکان، کارگاه، بازار و پیشهور بهگونهای
نزدیک با یکدیگر پیوند داشتند. این ساختار در کنار محلههای مسکونی، مساجد، حمامها
و سایر مراکز عمومی، سیمای اجتماعی شهر را میساخت. در آن روزگار، حمامهای عمومی
نیز در محلههای مختلف وجود داشتند و از جملهٔ آنها میتوان از حمام کاهفروشی و
حمام کجاوه نام برد که در زندهگی روزمرهٔ باشندگان کابل جایگاه داشتند.
با گسترش شیوههای جدید تجارت و دگرگونی ساختار
شهری، بسیاری از رستههای قدیمی شکل پیشین خود را از دست دادند. برخی از آنها در
میان بازارهای جدید و ساختمانهای تازه جذب شدند و شماری دیگر نیز از میان رفتند.
با این حال، نام بعضی از رستهها و پیشهها در نامگذاری گذرها و بازارهای کابل
باقی مانده است.

هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر