۱۴۰۵ تیر ۵, جمعه

ناحیه اول شهر کابل

 

نویسنده: سروش مهرنوش نیکزاد 

ناحیه اول، کهن‌ترین و تاریخی‌ترین بخش شهر کابل و قلب تپنده اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی پایتخت به شمار می‌رود. این ناحیه در واقع هسته اولیه شکل‌گیری شهر کابل امروزی است و بسیاری از محلات، گذرها، بازارها و بناهای تاریخی مشهور کابل در محدوده آن قرار دارند. ناحیه اول با دربرگرفتن کابل قدیم، از دیرباز مرکز تجارت، صنعت، فرهنگ و زندگی شهری بوده و هنوز هم مهم‌ترین کانون دادوستد و رفت‌وآمد مردم در پایتخت محسوب می‌شود.



موقعیت جغرافیایی

بر بنیاد اطلاعات شاروالی کابل، ناحیه اول حدود ۱۰٫۸۵ کیلومتر مربع مساحت دارد و از شمال به دریای کابل، از جنوب به ناحیه هفتم، از شرق به نواحی هشتم و شانزدهم و از غرب نیز به ناحیه هفتم محدود می‌شود. جمعیت دایمی این ناحیه بیش از ۱۳۰ هزار نفر برآورد شده است؛ اما به دلیل موقعیت تجارتی و حضور بازارها، مارکیت‌ها و مراکز عمده اقتصادی، روزانه بیش از دو میلیون نفر در این ناحیه رفت‌وآمد و فعالیت دارند.

کابل قدیم و هویت تاریخی ناحیه

بخش اعظم بافت تاریخی کابل در محدوده ناحیه اول قرار دارد. این ناحیه مجموعه‌ای از گذرها و محلات کهنی است که هر یک بخشی از تاریخ، فرهنگ و هویت شهر کابل را بازتاب می‌دهند. از مهم‌ترین این محلات می‌توان به چنداول، شوربازار، هندوگذر، خرابات، عاشقان و عارفان، ریکاخانه، جاده میوند، مندوی و چارچته اشاره کرد.

بسیاری از این گذرها در دوره تیمورشاه درانی و حتی پیش از آن شکل گرفته‌اند و نام‌های آنان بازتاب‌دهنده ساختار اجتماعی و اقتصادی کابل قدیم است. برخی گذرها بر اساس حرفه و پیشه ساکنان، مانند شمع‌ریزها، چوری‌سازی، شانه‌سازی، آهنگری، سراجی، کلالی، تنورسازی و صندوق‌سازی نام‌گذاری شده‌اند و برخی دیگر به اقوام، خاندان‌ها یا شخصیت‌های تاریخی منسوب‌اند.

مراکز مهم تاریخی و فرهنگی

ناحیه اول گنجینه‌ای از آثار تاریخی کابل را در خود جای داده است. از جمله:

شوربازار؛ یکی از قدیمی‌ترین مراکز تجارتی کابل.

چارچته کابل؛ بازار تاریخی سرپوشیده که زمانی از مهم‌ترین مراکز بازرگانی منطقه بود.

خرابات؛ مرکز موسیقی سنتی افغانستان و زادگاه بسیاری از استادان نامدار موسیقی.

هندوگذر؛ محل تاریخی سکونت تاجران و خانواده‌های هندو و سیک کابل.

گذر عاشقان و عارفان؛ یکی از محلات عرفانی و فرهنگی کابل قدیم.

باغ علیمردان؛ یادگار دوره گورکانیان هند و علیمردان خان.

مندوی کابل؛ بزرگ‌ترین بازار عمده‌فروشی کشور.

جاده میوند و مرکز تجارت کابل

یکی از مهم‌ترین شریان‌های ناحیه اول، جاده میوند است که در اوایل قرن چهاردهم خورشیدی احداث شد و با عبور از قلب کابل قدیم، سیمای شهر را دگرگون ساخت. امروزه این جاده یکی از مهم‌ترین مراکز اقتصادی و تجارتی کابل است و روزانه هزاران نفر از آن عبور می‌کنند. در چوک میوند نیز آبده مشهور سپاهی گمنام قرار دارد که از نمادهای شناخته‌شده شهر کابل محسوب می‌شود.

ساختار اداری و خدمات شهری

ناحیه اول از لحاظ اداری دارای هفت مدیریت و یک آمریت تنظیف است. بر اساس تشکیلات شاروالی، ده‌ها کارمند اداری و بیش از دوصد کارگر تنظیفی در این ناحیه فعالیت دارند و مسئولیت حفظ نظم، تنظیف و ارائه خدمات شهری در یکی از پرترددترین مناطق کشور را بر عهده دارند.

چالش‌ها و وضعیت کنونی

با وجود اهمیت تاریخی و اقتصادی، ناحیه اول با مشکلاتی چون ازدحام شدید ترافیکی، تراکم جمعیت، حضور گسترده دست‌فروشان، فرسودگی ساختمان‌های تاریخی و خطر آتش‌سوزی در بازارهای قدیمی روبه‌رو است. با این حال، در سال‌های اخیر پروژه‌های متعددی برای بازسازی سرک‌ها، بهبود زیرساخت‌ها و حفاظت از میراث تاریخی این ناحیه اجرا شده است.

اهمیت ناحیه اول

ناحیه اول را می‌توان شناسنامه زنده کابل دانست؛ جایی که تاریخ، فرهنگ، تجارت و زنده‌گی شهری در کنار هم جریان دارد. این ناحیه حافظ بخش بزرگی از هویت تاریخی و فرهنگی کابل است و هنوز هم روح کابل قدیم را در کوچه‌ها، بازارها و گذرهای خود زنده نگه داشته است.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر

تازه ترین مطالب

هنگامه؛ آوازخوان نام‌آشنای موسیقی افغانستان

  زهره شورانگیز، مشهور به هنگامه، از آوازخوانان شناخته‌شدهٔ افغانستان است که فعالیت هنری خود را از دههٔ ۱۳۵۰ خورشیدی آغاز کرد. او در موسیق...

پربازدیدترین ها