اگر
به فلمهای قدیمی افغانستان علاقه داشته باشید و فلم «بیگانه» به کارگردانی صدیق
برمک را ندیده باشید، بعید بهنظر میرسد. من بارها این فلم را تماشا کردهام و هر
بار، نقشآفرینیهای سلام سنگی و عادله ادیم، جذابیت و گیرایی آن را برایم دوچندان
ساخته است. این دو هنرمند، بخشی از حافظهی فرهنگی و تصویری کشور ما، بهویژه کابل،
بهشمار میروند؛ چهرههایی که فلمها و بازیهایشان برای نسلهای زیادی خاطرهساز
بوده است.
در این میان، آقای سلام سنگی و خانم عادله ادیم
همیشه حضور گرم و صمیمانهای در این صفحه داشتهاند و با دیدگاهها و نظرهایشان،
به نوشتههای اینجا لطف و اعتبار بیشتری بخشیدهاند. از همینرو، یادآوری و نوشتن
از این دو چهرهی عزیز را بر خود لازم میدانم.
در این نوشته، نگاهی داریم به زندهگی و کارنامهی هنری سلام
سنگی. در نوشتههای آینده نیز به زندهگی هنری خانم عادله ادیم خواهم پرداخت و اگر
شما دوستان علاقهمند باشید، دربارهی فلم «بیگانه» نیز خواهم نوشت.
زندهگینامهی سلام سنگی
(چهرهای ماندگار از سینمای افغانستان)
سلام سنگی از بازیگران شناختهشده و باتجربهی
سینما و تئاتر افغانستان است، که حضورش در فلمهای دهههای شصت و هفتاد خورشیدی،
او را به یکی از چهرههای ماندگار هنر بازیگری کشور بدل ساخته است. او در روزگار
دشوار و کمامکانات سینمای افغانستان، باعلاقه، پشتکار و استعداد شخصی راه خود را
به پردهی سینما کرد و در حافظهی فرهنگی مردم جای گرفت. امروز، بدون تردید دهه شصتیها،
با دیدن این چهرهی آشنا، بهیاد روزگار جوانیها و نوجوانیهای زندهگیشان میفتند.
آقای سنگی در هژدهم اسد سال ۱۳۲۸ خورشیدی، در پنجشیر و در خانوادهای
دهقان چشم به جهان گشود. کودکیاش در فضای ساده و روستایی سپری شد و آموزشهای
ابتدایی را در روستای سنگونه به پایان رساند. پس از آنکه خانوادهاش به کابل کوچ
کردند، زندهگی او وارد فصل تازهای شد. کابل آن روزگار، با سینماها، فلمها و
فضای متفاوت شهری، ذهن نوجوان سلام سنگی را بهسوی هنر کشاند. برخلاف بسیاری از همسالانش
که شیفتهی سینمای هند بودند، او بیشتر به فلمهای امریکایی علاقه داشت و ساعتها با
دقت بازی هنرپیشهها و صحنههای فلم را دنبال میکرد. هرچند در آن زمان هنوز تصور
نمیکرد که روزی خودش به یکی از شناختهشدهترین بازیگران افغانستان تبدیل شود.
در دههی پنجاه خورشیدی، همزمان با شکلگیری حرکتهای
تازه در سینمای افغانستان، زمینهی ورود او به دنیای بازیگری فراهم شد. در سال ۱۳۵۳ خورشیدی، با تأسیس «نذیر فلم»، سلام
سنگی نخستین تجربهی بازیگریاش را در فلم «رابعه بلخی» به کارگردانی داؤود فارانی
بهدست آورد. همین تجربه، آغاز راهی شد که بعدها او را به یکی از چهرههای شناختهشدهی
سینمای کشور بدل ساخت.
او پس از آن، در فلمها و نقشهای
گوناگون ظاهر شد و بهتدریج تجربه و مهارت بیشتری در بازیگری بهدست آورد. پس از
رویداد هفتم ثور، به رادیو تلویزیون ملی افغانستان پیوست و در درامهها و نمایشهای
رادیویی و تلویزیونی ایفای نقش کرد. در آن سالها، استاد رفیق صادق نقش مهمی در
رشد هنری او داشت و با سپردن نقشهای گوناگون، زمینهی پختهتر شدن تواناییهای بازیگریاش
را فراهم ساخت.
پس از نزدیک به یک دهه
فعالیت هنری، سلام سنگی در فلم «گناه» به نویسندهگی و کارگردانی انجینر لطیف
احمدی، نقش برجستهای ایفا کرد و بیش از پیش مورد توجه مردم قرار گرفت. او سپس در فلمهایی
چون فرار،
صبور
سرباز، بابا، بیگانه و تابستان داغ کابل
حضور یافت و به یکی از چهرههای ثابت سینمای افغانستان بدل شد.
آقای سنگی در کنار بازیگری،
به ادبیات و روایت نیز علاقهی عمیق دارد؛ داستان میخواند، بازی هنرپیشهها را با
نگاه نقادانه دنبال میکند و بهویژه به شاهنامهی فردوسی دلبستگی ویژهای دارد. همین
علاقه سبب شد که در بزرگداشت هزارهی فردوسی، با خوانش بخشهایی از شاهنامه، مقام
نخست را بهدست آورد.
تحولات سیاسی و جنگهای
داخلی افغانستان، زندهگی او را نیز دگرگون ساخت. در اوایل دههی هفتاد خورشیدی، افغانستان
را ترک کرد و به پاکستان رفت. پس از مدتی، به دعوت هنری راهی ایالات متحدهی امریکا
شد و در آنجا نیز فعالیت هنریاش را ادامه داد. او در فلم «سرزمین بیگانه» و سپس در
فلم هالیوودی جنگ
چارلی ویلسون در کنار تام هنکس نقشآفرینی کرد؛ تجربهای که نام او را
فراتر از سینمای افغانستان مطرح ساخت.
در سال ۲۰۰۱ میلادی، خانوادهاش به استرالیا
مهاجرت کردند و سلام سنگی نیز به آنان پیوست. او اکنون در شهر ملبورن زندهگی میکند و همچنان در محافل فرهنگی
و هنری جامعهی فارسیزبانان حضور فعال دارد. با وجود سالها دوری از وطن، پیوندش
با فرهنگ، هنر و زبان فارسی همچنان پابرجاست.
سلام سنگی پدر سه پسر و
پنج دختر است. پسر بزرگش در رشتهی کارگردانی فلم تحصیل کرده، پسر دوم در بخش انیمیشن
آموزش دیده و پسر سوم نیز به هنر بازیگری علاقهمند است؛ گویی علاقه به سینما در خانوادهی
او ادامه یافته است.
در سالهای اخیر نیز از تلاشها و
کارنامهی هنری او قدردانی شده است. از جمله در سال ۲۰۲۴، در مراسم شب جایزهی رادیو نشاط استرالیا،
بهعنوان بازیگر برتر سینما مورد تقدیر قرار گرفت و تندیس این جشنواره را دریافت کرد.
سلام سنگی امروز برای بسیاری از علاقهمندان هنر در افغانستان، بخشی
از خاطرهی جمعی سینمای کشور است. چهرهای که از روزگار سادهی سینمای افغانستان برخاست،
سالهای جنگ و مهاجرت را پشت سر گذاشت و همچنان با وقار و عشق به هنر، در حافظهی فرهنگی
مردم زنده مانده است.
با
مهر
سروش
مهرنوش نیکزاد
یادداشت:
در این نوشته از دانشنامهی ویکیپیدیا و ویبسایت خانهی مولانا استفاده شده است.
#سروشمهرنوشنیکزاد #سلامسنگی #فلمبیگانه #افغانفلم
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر