نادیا انجمن، شاعر جوان و شناختهشدهٔ افغانستان، در ۶ جدی سال ۱۳۵۹ خورشیدی در شهر هرات به دنیا آمد. او از نوجوانی به شعر علاقه داشت و در پانزدهسالگی سرودن شعر را آغاز کرد. هرچند عمر کوتاهی داشت، اما با سرودههایش توانست جایگاه ویژهای در ادبیات معاصر افغانستان پیدا کند.
نادیا در دورانی بزرگ شد که دختران از رفتن به مکتب و حضور در بسیاری از فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی محروم شده بودند. او نیز مانند هزاران دختر دیگر با این محدودیتها روبهرو شد و مدتی درسهایش را در خانه و بهگونهٔ خصوصی دنبال کرد. با وجود این شرایط، علاقهاش به شعر را کنار نگذاشت و در نشستهای ادبی پنهانی شرکت میکرد.
یکی از مهمترین بخشهای زندگی ادبی نادیا، حضور در کارگاه سوزن طلایی بود. این کارگاه را شماری از فرهنگیان هرات در پوشش آموزش خیاطی برای زنان ایجاد کرده بودند. در آنجا زنان و دختران در کنار آموزش خیاطی، نشستهای شعرخوانی و نقد ادبی برگزار میکردند.
نادیا در همین نشستها فرصت یافت شعرهایش را بخواند و از دیدگاه و تجربهٔ دیگران بهره ببرد. سرودههای نخستین او بیشتر از درد، تنهایی، محرومیت و محدودیتهایی سخن میگفت که زنان در جامعه با آن روبهرو بودند.
در سال ۲۰۰۱ میلادی، نادیا توانست به مکتب برگردد و تحصیلاتش را ادامه دهد. سپس وارد دانشگاه هرات شد و در دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی به تحصیل پرداخت.
او در غزل و شعر نو استعداد خوبی داشت. موضوعاتی مانند جایگاه زن، نابرابری اجتماعی، تنهایی، ناامیدی، اسارت و آرزوی آزادی در بسیاری از شعرهایش دیده میشود. نادیا با زبان شعر از دشواریهای زندگی زنان سخن میگفت؛ زنانی که فرصت بیان خواستهها و احساسات خود را نداشتند.
نخستین مجموعهٔ شعری نادیا انجمن با نام «گل دودی» از سوی انجمن ادبی هرات منتشر شد. این کتاب شعرهایی را در بر میگیرد که بازتابدهندهٔ احساسات، نگرانیها و تجربههای او از زندگی زنان در جامعهٔ آن روز افغانستان است.
پس از مرگ او، مجموعهٔ دیگری از شعرهایش با نام «یک سبد دلهره» گردآوری و در جوزای ۱۳۸۵ خورشیدی از سوی وزارت امور زنان افغانستان منتشر شد. این دو مجموعه از مهمترین آثار بهجامانده از او به شمار میروند.
نادیا انجمن با یکی از کارمندان دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه هرات ازدواج کرده بود. بر اساس گزارشهای منتشرشده، در زندگی مشترک با مشکلاتی روبهرو بود و شوهرش با حضور او در نشستهای ادبی و مشاعره مخالفت میکرد.
سرانجام، در ۱۵ عقرب ۱۳۸۴ خورشیدی، برابر با ۵ نوامبر ۲۰۰۵ میلادی، نادیا انجمن در شهر هرات جان باخت. گزارشهای آن زمان از وجود آثار ضربوجرح بر بدن او خبر دادند و پولیس هرات اعلام کرد که شوهرش در بازجوییهای ابتدایی به لتوکوب او اعتراف کرده است.
مرگ نادیا در آن زمان واکنشهای گستردهای در میان فرهنگیان و جامعهٔ ادبی افغانستان برانگیخت. بسیاری از شاعران و نویسندگان، این رویداد را نمونهای تلخ از خشونت علیه زنان دانستند.
نادیا انجمن با وجود عمر کوتاهش، در شعر معاصر افغانستان جایگاه قابل توجهی پیدا کرد. او در سرودههایش از دردهایی گفت که بسیاری از زنان جامعه امکان بیان آن را نداشتند. شعرهایش از محدودیت، خاموشی، تنهایی و آرزوی رهایی سخن میگویند و از همینرو، هنوز هم برای خوانندگان بسیاری معنا و اهمیت دارند.
او در آغاز راه شاعری از میان رفت، اما نام و شعرهایش در ادبیات افغانستان باقی ماند؛ یادآور استعدادهایی که در سایهٔ خشونت و محرومیت فرصت ادامهٔ زندگی و آفرینش نیافتند.
صدای گامهای سبز باران است
اینجا میرسند از راه، اینک
تشنه جانی چند دامن از کویر آورده، گرد آلود
نفسهایشان سراب آغشته، سوزان
کامها خشک و غبار اندود
اینجا میرسند از راه، اینک
دخترانی درد پرور، پیکر آزرده
نشاط از چهرهها شان رخت بسته
قلبها پیر و ترکخورده
نه در قاموس لبهاشان تبسم نقش میبندد
نه حتی قطره اشکی میزند از خشکرود چشمشان بیرون
خداوندا!
ندانم میرسد فریاد بی آوای شان تا ابر
تا گردون؟
صدای گامهای سبز باران است!
وقتی…
وقتی که چشمهای تو غمگیناند
حس میکنم که در من
چیزی شکستنیست
وقتی تو از نهایت قلبت گرفته یی
تا انجماد دلهره پرتاب میشوم
و آنگاه اگر نگاه تو جریان کند بمن
ناگه ز خویش میروم و آب میشوم…

هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر