گلباغ یکی از مناطق تاریخی و سرسبز کابل است که در جنوبغرب شهر، در امتداد دشت چهاردهی و در مسیر دارالامان به سوی ریشخور و لوگر موقعیت دارد. این منطقه که امروز به عنوان یکی از محورهای مهم توسعه شهری و ترانسپورتی کابل شناخته میشود، در گذشته از زیباترین باغها و تفرجگاههای پایتخت به شمار میرفت و نام آن با آب، باغ، گل و طراوت گره خورده بود.
گلباغ
در گذشته
بر اساس توصیفهای موجود در کتاب (رهنمای کابل ۱۳۴۵ خورشیدی)،
گلباغ یک باغ بزرگ دولتی بود که در نقطه جنوبی دند چهاردهی و در دهانه تنگی سیدان،
در دامنه کوه کلول قرار داشت. این باغ وسیع با دیوارهای بلند احاطه شده بود و
دریای کابل از میان آن عبور میکرد.
درختان کهنسال چنار، بید و سایر درختان زینتی و میوهدار، فضای باغ
را پوشانده بودند و خیابانهای منظم و پارکهای هندسی آن جلوهای کمنظیر به محیط
میبخشید. انواع گلهای رنگارنگ و معطر در سراسر باغ کاشته شده بود و به همین سبب
نام «گلباغ» کاملاً با سیمای آن هماهنگی داشت.
در قلب این مجموعه، حوض بزرگ شنا قرار داشت که سایه چنارهای قطور و
سالخورده بر آب آن میافتاد. در کنار آن، قهوهخانهای زیبا و چوبترهای وسیع
ساخته شده بود که در فصل گرما از مهمانان داخلی و خارجی پذیرایی میکرد. همچنین در
دو سوی دیوارهای سنگی بستر دریا، شبکهای از نلهای آب تعبیه شده بود که با باز
شدن آنها، آب از هزاران سوراخ کوچک به هوا فواره میزد و منظرهای تماشایی پدید
میآورد.
در آن روزگار، گلباغ یکی از محبوبترین تفرجگاههای کابل بود و مردم
برای استفاده از هوای پاک، مناظر دلانگیز و فضای آرام آن به این منطقه میآمدند.
موقعیت
جغرافیایی
گلباغ در جنوبغرب و جنوب شهر کابل قرار دارد و امروزه بخشهایی از
ناحیه ششم و هفتم شهر را در بر میگیرد. این منطقه از شمال و شمالغرب به
دارالامان و قصر دارالامان، از شرق به مسیر کابل–لوگر و ساحه چهلدختران، و از
جنوب به ریشخور و مناطق پیرامونی آن محدود میشود.
به دلیل قرار گرفتن در دامنههای چهاردهی و برخورداری از زمینهای
حاصلخیز و منابع آب، این ناحیه از گذشته یکی از سرسبزترین مناطق اطراف کابل به
شمار میرفت و به نوعی از ریههای تنفسی شهر محسوب میشد.
از
قریه زراعتی تا محور توسعه شهری
تا نیمه دوم قرن بیستم، گلباغ بیشتر دارای بافت روستایی بود و از
قریهها، زمینهای زراعتی و قلعههای سنتی تشکیل میشد. اما با گسترش شهر کابل، بهویژه
در دو دهه اخیر، سیمای این منطقه بهسرعت دگرگون شد.
ایجاد شهرکهای رهایشی، گسترش شبکه سرکها و افزایش جمعیت، گلباغ را
از یک ساحه زراعتی و تفریحی به یکی از محورهای مهم توسعه شهری کابل تبدیل کرده
است. امروزه هزاران خانواده در شهرکهای جدید این منطقه زندهگی میکنند و چهره
سنتی آن تا حد زیادی جای خود را به بافت شهری داده است.
شاهراه
گلباغ؛ دهلیز اقتصادی جدید کابل
مهمترین تحول معاصر گلباغ، احداث شاهراه معیاری گلباغ است که این
منطقه را به یکی از مهمترین دهلیزهای مواصلاتی پایتخت تبدیل کرده است.
این شاهراه با عرض ۳۳ متر و طول بیش از ۱۲ کیلومتر، زون غربی کابل،
شامل دارالامان و دشت برچی، را به مسیر کابل–لوگر و شاهراههای جنوبی کشور وصل میکند.
اهمیت این مسیر در آن است که بخش بزرگی از رفتوآمد وسایط باربری و مسافربری را
بدون عبور از مرکز مزدحم شهر امکانپذیر میسازد.
این پروژه در چهار مرحله تطبیق شده و شامل پیادهروها، مسیرهای
بایسکلرانی، پلچکها، دیوارهای استنادی، کانالهای آبرو و تأسیسات روشنایی است.
با تکمیل این مسیر، گلباغ به یکی از شاهراههای مهم اقتصادی و ترانزیتی کابل تبدیل
شده است.
گلباغ
امروز
امروزه گلباغ منطقهای در حال رشد و توسعه است که در کنار اهمیت
ترانسپورتی، ظرفیتهای تفریحی و گردشگری نیز دارد. نزدیکی آن به قصر دارالامان،
ریشخور، چهلدختران و تپههای سرسبز جنوب کابل، این منطقه را به یکی از محورهای
مهم توسعه آینده پایتخت تبدیل کرده است.
نویسنده: سروش مهرنوش نیکزاد

هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر