۱۴۰۵ مرداد ۲۴, شنبه

کاریزها، چشمه‌سارها و آبراهه‌های کابل باستان

نویسنده: سروش مهرنوش نیکزاد     

 کابل را نمی‌توان بدون آب تصور کرد. آب، از دیرباز یکی از پایه‌های اصلی شکل‌گیری آبادی، باغ، زراعت و زندگی شهری در این سرزمین بوده است. رودخانه‌ها، کاریزها، چشمه‌سارها و نهرهایی که از دامنه‌های کوه‌های پیرامون کابل سرچشمه می‌گرفتند،  زمین‌های زراعتی را سیراب می‌کردند و همچنین در پیدایش قریه‌ها، قلعه‌ها، باغ‌ها، آسیاب‌ها و حتی مسیرهای رفت‌وآمد نیز نقش اساسی داشتند.

در روایت‌های تاریخی کابل، آب و آبادانی چنان با یکدیگر پیوند خورده‌اند که بسیاری از قریه‌ها و محله‌های قدیمی شهر بر اساس کاریز، چشمه، نهر یا رودخانه‌ای که در نزدیکی‌شان جریان داشته، شناخته می‌شدند. برخی از این آبراهه‌ها صدها سال مورد استفاده قرار گرفتند و بعضی دیگر با توسعه شهر، ساخت جاده‌ها، محله‌های جدید و تأسیسات شهری از میان رفتند یا مسیرشان تغییر کرد.

مجموعه گسترده‌ای از کاریزها، چشمه‌سارها و نهرهای کابل و پیرامون آن قرار ذیل است. این منابع آبی، در کنار رودخانه‌های پغمان، بیگتوت (چمچه‌مست) و للندر، شالوده طبیعی و تاریخی آب‌رسانی کابل را تشکیل می‌دادند.

فهرست نام‌های کاریزها، چشمه‌ها و نهرهای کابل

  • چشمه چونغر
  • کاریز قرغه
  • جلگه آبی
  • چشمه شفا
  • بالاجوی
  • پایان‌جوی
  • جوی مستان / نهر مستان
  • کاریز فاضل‌آباد
  • کاریز جبارخان
  • کاریز چهارقلعه
  • کاریز دوغ‌آباد
  • کاریز عالی / چشمه اونچی
  • جوی ده‌نو / جوی الله‌یارخان
  • کاریز ده‌نو / کاریز الله‌یارخان
  • کاریز جعفربیگ
  • کاریز جوادبیگ
  • کاریز قلعه آخوندزاده
  • کاریز اسدبیگ
  • کاریز سقاوه
  • کاریز خضر / خواجه خضر
  • کاریز قلعه کاشف
  • کاریز باغ بالا / حوض ماهی‌ها
  • کاریز نیازبیگ
  • کاریز لوهانی
  • کاریزهای پمقان / پغمان
  • چشمه سلمانی‌ها
  • نهر درسن
  • نهر خنگوت
  • نهر بهسود
  • جوی شاهی
  • نهر یابوس
  • نهر معرفت
  • نهر فتح
  • نهر سیدعلی
  • چشمه جلگه آبی گذرگاه / جلگه میرواعظ
  • هیچ نظری موجود نیست:

    ارسال یک نظر

    تازه ترین مطالب

    مقبرهٔ سه‌اغر؛ آرامگاه ویس اتکه و یادگار روزگار تیموری در کابل

      نویسنده: سروش مهرنوش نیکزاد  در دامنهٔ شرقی کوه تخت‌شاه، در میان گورستان تاریخی شهدای صالحین کابل و در جنوب آرامگاه تمیم انصار، گنبدی ت...

    پربازدیدترین ها