در پرجنبوجوشترین محلهی شهر کابل، جایی نزدیک پارک زرنگار در دهافغانان، مسجدی با گنبدهای بزرگ، منارههای بلند و معماری چشمنواز قد برافراشته است که مردم آن را «مسجد عبدالرحمن» مینامند. این مسجد که از بزرگترین و مجللترین مساجد افغانستان بهشمار میرود، افزون بر جایگاه مذهبیاش، به یکی از نمادهای معماری معاصر کابل نیز بدل شده است.
داستان ساخت این مسجد برمیگردد
به تاجر شناختهشده افغانستان مرحوم حاجی عبدالرحمن؛ فردی نیکوکار که آرزوی دیرینهاش
اعمار مسجدی بزرگ در کابل بود. او در سال ۱۹۱۹ میلادی در قریهی شیوکی
کابل چشم به جهان گشود و سالها در عرصهی تجارت فعالیت کرد. سرانجام در اوایل سال
۲۰۰۱ میلادی، کار ساخت مسجدی بزرگ در نزدیکی پارک زرنگار آغاز شد؛
مسجدی که بعدها به نام خودش مسمی گردید. هزینهی ساخت این بنای عظیم از سرمایهی شخصی
حاجی عبدالرحمن پرداخت شد، اما او پیش از تکمیل مسجد، در سال ۲۰۰۲
در پشاور پاکستان درگذشت و در زادگاهش شیوکی کابل به خاک سپرده شد.
ساخت مسجد تا سال ۲۰۰۹
ادامه یافت، اما افتتاح رسمی آن چند سال به تعویق افتاد تا اینکه سرانجام در سال ۲۰۱۲
با حضور حامد کرزی، رئیسجمهور وقت افغانستان، شماری از مقامهای دولتی و رهبران
مذهبی گشایش یافت. نخستین نماز جمعه در این مسجد با حضور هزاران نمازگزار ادا شد؛
جمعیتی که گفته میشود شمارشان به ۱۵ تا ۲۰ هزار نفر میرسید و
حتی صحن و پارک اطراف مسجد نیز از نمازگزاران پر شده بود.
معماری مسجد عبدالرحمن
آمیزهای از شکوه معماری اسلامی و طراحی مدرن است. این مسجد دارای دو منارهی بلند
در دو سوی ساختمان است که هرکدام نزدیک به ۶۲ متر ارتفاع دارند. گنبدهایش
از دوردستها دیده میشوند و نمای مسجد را به یکی از زیباترین چشماندازهای کابل
تبدیل کردهاند.
در مجموع، ساختمان مسجد
دارای ۲۰ گنبد است که بزرگترین آن بر فراز تالار اصلی نماز قرار دارد.
این گنبد با آیههای قرآن کریم، خوشنویسیهای اسلامی و نقشونگارهای ظریف تزیین
شده است. درون مسجد نیز با چلچراغهای بزرگ، محرابهای آراسته و سقفهای بلند،
فضای روحانی و باشکوهی ایجاد شده است. بزرگترین چلچراغ مسجد بیش از سه تُن وزن
دارد و صدها حباب روشنایی را در خود جا داده است.
مسجد عبدالرحمن در
عینحال که یک عبادتگاه است، مرکز بزرگ فرهنگی و آموزشی نیز بهشمار میرود. این
مسجد دارای کتابخانهای غنی با حدود ۱۵۰ هزار جلد کتاب است که آن را به یکی از
بزرگترین کتابخانههای مذهبی افغانستان تبدیل کرده است. همچنان صنفهای آموزش
قرآن، تجوید و قرائت برای زنان و مردان در این مرکز برگزار میشود.
وضوخانهی مسجد نیز در بخش
زیرین ساختمان ساخته شده و ظرفیت صدها نفر را در یک زمان دارد. برای زنان و مردان بخشهای
جداگانه در نظر گرفته شده و امکانات وسیعی برای عبادتکنندگان فراهم گردیده است.
طراحی این مسجد را
مهندسان اهل افغانستان انجام دادهاند. در منابع مختلف از میر حفیظالله هاشمی،
غلام فاروق و شماری دیگر از مهندسان افغانستان بهعنوان طراحان و مسئولان فنی
پروژه نام برده شده است. بسیاری باور دارند که مسجد عبدالرحمن نمونهای از توانایی
مهندسان و معماران افغانستان در خلق یک بنای بزرگ اسلامی با معیارهای معاصر است.
امروز مسجد عبدالرحمن به بخشی از چهرهی کابل نو بدل شده است. بسیاری
از مردم برای عبادت، آموزش، بازدید یا حتی تماشای معماری باشکوه آن به این مکان میآیند.
گنبدها و منارههای سربهفلککشیدهی این مسجد، در میان دود و ازدحام کابل، هنوز حس
آرامش و شکوه را به شهر میبخشند.
نویسنده: سروش مهرنوش نیکزاد
منابع:
- ویکیپیدیای
فارسی؛ مدخل مسجد عبدالرحمن
- ویبسایت شفقنا
افغانستان
- خبرگزاری شبستان
- ویبلاگ
خیراندیش؛ «تاریخچه مختصر مسجد حاجی عبدالرحمن»
- روایتهای شخصی
و چشمدیدها
#سروش_مهرنوش_نیکزاد# کابل # کابل_قدیم # مسجد_عبدالرحمن
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر