جنبش مشروطهخواهی و آزادیخواهی در افغانستان با پایان دورهٔ امانی به یکباره خاموش نشد؛ بلکه در دورههای بعد نیز، گروهی از روشنفکران، نظامیان، فرهنگیان، کارمندان دولت و آزادیخواهان بهگونههای مختلف به دنبال اصلاحات، آزادی و تغییرات اجتماعی و سیاسی بودند. نام بسیاری از این افراد در روایتهای رسمی تاریخ کمتر دیده میشود، اما یاد و نقش آنان بخشی از تاریخ مبارزات آزادیخواهانهٔ افغانستان است.
فهرست زیر، نام ۶۸ تن از چهرههای این جریان را دربر میگیرد که از کتاب «یادداشتها و برداشتهایی از کابل قدیم» نوشتهٔ محمد آصف آهنگ اقتباس شده است.
حرکت دوم مشروطیت و آزادیخواهان پس از دورهٔ امانی
۱. عبدالهادی خان داوی
۲. سعدالدین خان بها
۳. محمد ولی خان بدخشی
۴. شجاعالدوله خان
۵. محمد ابراهیم خان جمشیدی
۶. آدم خان لوگری
۷. میریار بیگ خان بدخشی
۸. میر زمانالدین خان بدخشی
۹. غلام احمد اعتمادی
۱۰. جمعهجان اعتمادی
۱۱. سید غلام حیدر پاچای کنری، پسر سید سرور از چارباغ لغمان
۱۲. غلام محیالدین خان آرتیزاده
۱۳. احمدجان رحمانی
۱۴. محمد کریم نزیهی
۱۵. سید قاسم خان
۱۶. سید عبدالله خان
۱۷. بشیر احمد خان
۱۸. میرزا محمد مهدی خان چنداولی
۱۹. سید حسن فرقهمشر
۲۰. سردار عبدالحسین عزیز
۲۱. غلام نبی خان چرخی
۲۲. شیر احمد خان چرخی
۲۳. فقیر محمد خان پنجشیری
۲۴. خواجه هدایتالله خان
۲۵. غلام محیالدین
۲۶. غلام جیلانی خان
۲۷. عبدالغفار خان سرحددار و برادرش عبدالغفور خان
۲۸. فتح محمد فرقهمشر
۲۹. محمد عمر تاتا
۳۰. سرور جویا
۳۱. عبدالغنی ترجمان
۳۲. احمد راتب خان
۳۳. عبدالرزاق خان واسعی
۳۴. حسن سلیمی
۳۵. محمد عظیمجان، معلم مکتب نجات و پسر منشی نذیر، که به سفارت انگلیس حمله برد
۳۶. محمد بشیر، مؤسس روزنامهٔ مشرقی و عضو انجمن ادبی
۳۷. محمد کبیر، برادر محمد بشیر
۳۸. عبدالواحد خان، مشهور به بابا واحد
۳۹. عبدالصبور خان
۴۰. غلام حیدرخان
۴۱. میرعثمان، از نوادگان میربچه خان
۴۲. محمد هاشم، مدیر شعبهٔ غرب
۴۳. فیض محمد خان ناصری، مشهور به رئیس لنگ
۴۴. غلام فاروق تلگرافی
۴۵. رحیمدردی وردک
۴۶. محمد صدیق و محمد علی ضرابی
۴۷. متهسنگ، غلام محمد بندی و خانم متهسنگ
۴۸. قاضی محمود خان سنجری و برادرانش میرعنایتالله و میرهدايتالله
۴۹. کرنیل حبش
۵۰. عبدالصمد خان قندهاری
۵۱. ظهورالدین خان، معلم مکتب امانی
۵۲. محمد یوسف حقیقی
۵۳. عبدالعزیز خیاط
۵۴. محمد ابراهیم قاریزاده
۵۵. عبدالرحمن خان لودین
۵۶. محمد امین
۵۷. صوفی غلام محمد
۵۸. سلطان محمد، هندوی مسلمانشده، مشهور به کاکو
۵۹. محمدامان، برنجفروش
۶۰. بابه غیاث، شربتدار
۶۱. غلام محیالدین رئیس و برادرش
۶۲. میر محمد عزیز
۶۳. میر مسجدی
۶۴. امیر محمد، تیکهدار
۶۵. احمد خان راتب
۶۶. مراد زمان
۶۷. محمد ایوب خان، معاون مکتب امانی
۶۸. ملا حکم روستاقی، کتابفروش
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر