نهضت مشروطهخواهی و آزادیخواهی که از اروپا به آسیا راه یافت، در کشورهای مختلفی چون ترکیه، مصر، ایران، ماوراءالنهر و هند اثر گذاشت و روشنفکران را به سوی اصلاحات سیاسی و اجتماعی، محدود شدن قدرت مطلقه و گسترش آزادیها سوق داد. این جریان در سالهای پایانی سلطنت امیر عبدالرحمن خان به افغانستان نیز رسید و پس از به سلطنت رسیدن امیر حبیبالله خان، فعالیتهای مشروطهخواهان و آزادیخواهان شکل منسجمتری پیدا کرد.
در منابع تاریخی، از افراد زیادی به عنوان اعضا یا هواداران جریان مشروطهخواهی یاد شده است. فهرست زیر، برگرفته از کتاب «یادداشتها و برداشتهایی از کابل قدیم، نوشته روانشاد محمد آصف آهنگ است:
- لعل محمد خان کابلی
- جوهر شاه خان غوربندی
- غلام سرور خان پروانی
- محمد ایوب خان پوپلزایی
- ملا محمد سرور، معلم حبیبیه
- سعدالله خان الکوزایی
- عبدالقوم خان الکوزی
- غلام محمد خان میمنهگی، رسام
- تاج محمد خان پغمایی بلوچ
- میرزا محمد حسن خان راقم کابلی
- میرزا عبدالرزاق خان کابلی
- میر زمانالدین خان بدخشی
- محمد انور خان بسمل
- احمدقلی خان قزلباش
- عبدالرؤوف خان، دگروال
- پادشاه میرخان لوگری
- نظامالدین خان ارغندوال
- قاضی عبدالاحد خان سلیمانخیل
- میرسید قاسم خان لغمانی (میرصاحب)
- میرزا غیاثالدین خان، پسر مستانشاه کابلی
- حافظ عبدالقوم خان کابلی
- محمد ابراهیم ساعتساز کبرلو (کابلی)
- عبدالمجید ساعتساز
- عبدالرحمن خان قندهاری
- شیرعلی خان بارکزایی
- کاکا سید احمد خان لودی
- ملا محمد اکبر آخوندزاده اسحاقزایی
- عبدالرحمن خان محمدزایی
- حبیبالله خان محمدزایی
- امیرالدین خان
- مولوی مظفر خان
- مولوی غلاممحیالدین خان افغان
- حبیبالله خان طرزی
- میرزا محمد اکبر خان یوسفی
- عبدالغریز لنگرزمین
- محمد اسلم خان سیغانی
- صاحبزاده عبدالله خان مجددی
- مولوی محمد سرور خان واصف
- میرسید قاسم خان
- مولوی عبدالرب
- مولوی غلاممحیالدین افغان
- محمد انور بسمل
- بابا عبدالعزیز خان
- تاج محمد خان بلوچ پغمانی
- آخندزاده محمد اکبر اسحاقزایی
- شیرعلی خان بازگزایی
- حافظ پس از قیوم خان
- میرزا عبدالرزاق خان
- محمدحسین خان اچکزایی
- نظامالدین خان ارغندیوال
- حاجی عبدالعزیز لنگرزمین
- محمد اسلم سیغانی
- صاحبزاده عبدالله مجددی
- ملا فیضمحمد کاتب
- محمد اکبر یوسفی
- احمدقلی خان قزلباش کابلی
- عبدالوهاب خان
- میرزا غیاثالدین خان
- ملا عبدالحق
- مولان خان
- جوهر شاه غوربندی
- لعل محمد خان کابلی
- محمد عثمان خان پروانی
- محمد ایوب خان قندهاری
- شاه میرخان لوگری
- محمد ولی خان بدخشی
- میر زمانالدین خان بدخشی
- شجاعالدوله خان غوربندی
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر