نویسنده: سروش مهرنوش نیکزاد
سینما پامیر یکی از شناختهشدهترین نمادهای فرهنگی کابل بود، که برای چندین دهه، خاطره تماشای فیلم، گردهمایی خانوادهها و شور و شوق جوانان را در خود جای داده بود. این سینما که در جاده میوند و در طبقه همکف یک ساختمان ۱۴ طبقه قرار داشت، زمانی از مدرنترین مراکز فرهنگی افغانستان به شمار میرفت و در کنار کاربری سینمایی، بخشی از یکی از بزرگترین مجتمعهای تجاری و اداری پایتخت نیز بود.
تعمیر اولی سینمای پامیر در دههی چهل خورشیدی ساخته شد. پس از آن ساخت تعمیر ۱۴ طبقهای در اواخر ریاست جمهوری داوودخان همزمان با دوره نوسازی کابل، گامی مهم در توسعه زیرساختهای فرهنگی شهر محسوب میشد. ساختمان مرتفع پامیر با معماری مدرن خود از دوردست نیز دیده میشد و به یکی از نشانههای شهری کابل تبدیل شده بود. بسیاری از شهروندان، قرارهای دوستانه و خانوادگی خود را در مقابل همین سینما تنظیم میکردند و اطراف آن به یکی از پررفتوآمدترین نقاط شهر بدل شده بود.
در سالهای شکوفایی، سینما پامیر هر روز میزبان
صدها علاقهمند به سینما بود. فیلمهای تازه هندی، آثار سینمای افغانستان و گاه
فیلمهای غربی روی پرده میرفت و خانوادهها، دانشجویان و جوانان ساعتها در صف
خرید تکت میایستادند. برای بسیاری از کابلیها، رفتن به سینما تجربهای اجتماعی و
فرهنگی به شمار میرفت که فرصتی برای تفریح، گفتوگو و آشنایی با فرهنگهای دیگر
را فراهم میکرد.
این سینما نقش مهمی در رشد فرهنگ
سینمایی افغانستان داشت. بسیاری از هنرمندان و فیلمسازان افغانستان نخستین نمایش
آثار خود را در همین سالون تجربه کردند و نسلهای مختلف، خاطرات مشترکی از تماشای
فیلم در فضای تاریک و پرهیجان آن دارند. در اطراف ساختمان نیز رستورانتها، چایخانهها
و مغازههای متعدد رونق گرفته بود و اقتصاد محلی از حضور روزانه هزاران مراجعهکننده
بهره میبرد.
اما جنگهای داخلی دهه ۱۳۷۰ خورشیدی،
همانند بسیاری از مراکز فرهنگی کابل، به سینما پامیر نیز آسیب جدی وارد کرد.
تجهیزات سینما تخریب شد و فعالیتهای فرهنگی آن متوقف گردید. با روی کار آمدن امارت
اسلامی در اواخر دهه ۱۹۹۰، نمایش فیلم در سراسر افغانستان ممنوع شد و سینما پامیر
نیز درهای خود را بست.
در سال ۲۰۰۱، این سینما بار دیگر فعالیت
خود را آغاز کرد و از نخستین سالونهایی بود که دوباره به روی مردم گشوده شد. از
سال ۲۰۰۲، فیلمهای بالیوودی، آثار پاکستانی دوبلهشده به پشتو و فیلمهای فارسی و
پشتو دوباره روی پرده رفتند. در آن سالها، با وجود فرسودگی ساختمان و امکانات
محدود، مردم همچنان برای ساعاتی دور شدن از دغدغههای جنگ و ناامنی به سینما پناه
میآوردند. گزارشهای رسانههای بینالمللی در سال ۲۰۱۲ نیز نشان میدهد که سالونهای
سینمای کابل، از جمله سینما پامیر، با وجود وضعیت نامناسب، همچنان برای بسیاری از
شهروندان مکانی برای فراموش کردن مشکلات روزمره بود.
با این حال، کمبود سرمایهگذاری،
فرسودگی تجهیزات و کاهش تولیدات سینمایی، رونق گذشته را هرگز به این سینما
بازنگرداند. پس از تحولات سال ۱۴۰۰ خورشیدی (۲۰۲۱ میلادی)، فعالیت سینمای پامیر
بار دیگر متوقف شد و پرده نقرهای آن برای دومین بار خاموش گردید.
امروز ساختمان ۱۴ طبقه سینما پامیر
همچنان پابرجاست، اما دیگر صدای دستگاه نمایش فیلم و تشویق تماشاگران در آن شنیده
نمیشود. طبقات مختلف آن به دفاتر اداری، رستورانتها و مغازههای تجاری اختصاص
یافته و سالون سینما سالهاست بدون استفاده باقی مانده است. در بیرون ساختمان نیز
یکی از بزرگترین بازارهای لباسهای دستدوم (لیلامی) کابل شکل گرفته و روزانه
هزاران نفر برای خرید پوشاک ارزانقیمت به این منطقه رفتوآمد میکنند.
شهرداری کابل طی سالهای اخیر تلاش کرده
است با ساماندهی دستفروشان، پاکسازی پیادهروها و اجرای پروژههای توسعه جاده
میوند، وضعیت این منطقه را بهبود بخشد؛ اما ازدحام جمعیت و تغییر کامل کاربری
ساختمان باعث شده است که سینما پامیر دیگر جایگاه فرهنگی گذشته خود را نداشته باشد.
با
وجود خاموشی سالون نمایش، سینما پامیر همچنان در حافظه جمعی مردم کابل زنده است.
این بنا یادگار دورانی است که سینما بخشی از زندگی روزمره شهروندان بود، خانوادهها
برای تماشای فیلم گرد هم میآمدند و کابل، با همه فراز و نشیبهایش، یکی از فعالترین
مراکز فرهنگی منطقه به شمار میرفت.
منابع
- مجله چهارسوق
- NBC NEW
- ویکیپیدیا
- ویبسایت شاروالی کابل
- یادداشتهای شخصی
- روایتهای محلی
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر